LJILJAN – simbol života u prošlosti koji i dan danas živi

Ljiljani se u europskoj plemićkoj heraldistici javljaju 1211. godine na pečatu francuskog princa Luja, a ljiljan kao simbol se pri put pojavljuje  1376. godine kada Karlo V uvodi novi grb sa tri zlatna ljiljana na plavom štitu.

Screenshot_3

Značenje ljiljana kao simbola:

Ljiljan je drevni simbol čistoće i ljepote, ali i simbol smrti. Često se pojavljuje na kršćanskim slikama ( Isus drži grančicu ljiljana) i ima značenje odanosti Crkvi i Papi.

Postavlja se pitanje: Odakle simbol ljiljana na prostoru Bosne i Hercegovine?  

Smatra se da je simbol ljiljanja prenesen iz Francuske do Mađarske, a kako je poznato, tadašnja Bosna je bila mađarski vazal. Ali ova tvrdnja je pala u vodu kada su arheolozi na Ilidži, kod Sarajeva, pronašli rimski spomenik koji na sebi ima motive ljiljana, a taj spomenik je star  preko 2000 godina. U srednjem vijeku njegov motiv je toliko upotrebljavan da je u pravom smislu postao zaštitnim znakom bosanskog naroda.408484_10151457127419608_932348872_n1

Srednjovjekovni Bošnjani su su ga osobito rado stavljali na svoje grobne spomenike (stećke), izrađivali nakit s njegovim likom (naušnice, dijademe, pojaseve i sl.), njime ukrašavali knjige, utkavali ga u platno kao dezen, uzimali ga kao dekorativni elemenat u arhitekturi i sl.


Ljiljan kao simbol srednovjekovne bosanske države    

 Od 13., pa sve do sredine 15. stoljeća ljiljane u svom grbu je nosila poznata vladarska porodica Kotromanića, Grb te porodice,  Tvrtka I. Kotromanića, sastojao se od plavoga polja na kojem je koso udesno postavljena srebrna greda s po tri zlatna ljiljana sa svake strane grede. Iznad grba bila je kaciga s krunom i perjanicom. Kruna je obično sastavljena od stiliziranih ljiljana. Ljiljani kao oznaka vladajuće kaste u Bosni nestaju padom Bosne pod osmansku vlast.

kotromanici

Najbolji primjerak simbola srednovjekovne države je plašt kralja Tvrtka.  Pronađen je 1910. godine u njegovom grobu u Arnautovićima kod Visokog gdje se nalazio mauzolej bosanskih vladara.

TvrtkoIRevers

Arheolozi su prilikom iskopavanja zatekli rijetko viđen prizor: preko kamenog stećka ispod kojeg je bio sahranjen kralj Tvrtko, još je uvijek stajao prebačen njegov kraljevski plašt, u položaju kako je ostavljen u vrijeme sahrane prije više od 700 godina. Bio je ukrašen zlatom izvezenim grbovima sa ljiljanima. Zbog nestručnog rada i nemarnog odnosa osoblja koje je radilo na otkriću (u prvo vrijeme nisu bili svjesni šta su otkrili), nalaz nije u cijelosti sačuvan. Ostaci se danas nalaze u zbirci Zemaljskog muzeja u Sarajevu.

 

U doba osmanske vladavine, ljiljan je također bio poštovan i omiljen, o njemu su se pjevale pjesme, sadio se u dvorištima kuća, njime su se ukrašavale džamije (Husejnija u Gradačcu, Magribija na Marin Dvoru…) , kuće, knjige.

Zbog historijiskih okolnosti, ljiljani iz sjećanja stanovništa sa ovih prostora biva potisnut, ali ne i zaboravljen.

Godine 1992, usljed ratnih dešavanja, ovaj cvijet kao simbol biva usvojen ”preko noći”. Zanimljivo je to da je stanovništo  prihvatilo simbol sa velikom željom i žarom. Poznato je da se tada simbol ljiljana počeo masovno stavljati na nadgrobne spomenike, vojnici su se nazivali Zlatnim ljiljanima itd.

 

Ljiljani su tokom četverogodišnjeg rata postali simbolom nadljudskog otpora, patnji, stradanja i herojskih pobjeda golorukog bošnjačkog naroda.

 

– Zlatni ljiljan

 

A.S/kakanjinfo.com